جمال رضايى
728
بيرجندنامه ( فارسى )
خِل xel : خِل ، خيل ، خِلم ( آب و خلطى كه از بينى بيرون مىآيد ) . خِلاشك xelask : خُلُشك ( خلطى كه از سينه بيرون مىآيد ) . خِلِ فِش xele fes : خل و فش ( آب بينى ) . خُلفه xolfe : خُرفه . خُميَازه xomyaze : خميازه ( به معنى دهن دره ) . خَنَازير xanazir : خنازير ( غدّههاى سختى كه در زير گلو پديد آيد و زخم توليد كند ) . خَنده سير xande sir : ختنه سور ( بمعنى ختنه ) . خُنُكى xonoki : خنكى ( داروهايى كه طبيعت و مزاج سرد دارد ) . خوّ xow : خواب . خوُ xo : خُوى ( عادت ) . خوُدار xudar : خودار ، خوگر ، عادتى ، معتاد . خوُشَرُا [ ن ] xusaro [ n ] : خونشران ( بريدگى يا زخمى كه خون از آن روان شود ) . خوّشُرى xowsori : خواب شاشى ( شاشيدن كودكان در خواب ) . خُوُكُف [ ت ] xukof [ t ] : خونمُردگى زير پوست كه بر اثر كوفته شدن و ضربه روى مىدهد . خوّ مَاليد xow malid : خوابآلوده . خُو [ ن ] xu [ n ] : خون . خُونَابه xunabe : خونابه . نك : زَقّوّ . خُونِ دَماق xune damaq : خون دماغ . خُونِ سَر xune sar : خونِ سر ( بمعنى خون دماغ ) . خِيَارَك xeyarak : خيارك ( وَرَم و دملى به شكل " خيار " كه در غدّههاى لنفاوى كشالهء ران پيدا مىشود و توليد درد مىنمايد ) . خِيال xeyal : خِيال . خِيَالاتى xeyalati : خيالاتى . خِيَالُو xeyalu : كسى كه زياد خيال مىكند . خيكّ خوّ xikke xow : خيكّ خواب ( كسى كه زيادتر از معمول و سنگين مىخوابد . ) د - d دِآ dea : دعا . دَارچينى darcini : دارچين . دَاروُ daru : دارو . دَاروُخُانه daruxone : داروخانه . دَاروُ دَرمُا [ ن ] daru darmo [ n ] : دارو درمان . داق daq : داغ . داق كِرده [ ن ] daq kerde [ n ] : داغ كردن ( زخمها و بيمارىهاى برخى اندامها را با وسايل مختلف " داغ " مىكردند : با پنبهء نيم سوخته ، با كهنهء نيم سوخته ، با سوزن لحافدوزى داغ ، با ميلهء آهنى تفته و سرخ شده و در مورد حيوانات با نَمَد نيم سوخته ) . دُامَنه domane : حصبه . نك : اسبه . دُانه done : دانه ( به معنى دُمل ) . دُانه رِزوُ done rezu : جوشهاى ريز و